Onderzoeksgidsen

Feiten uit een huwelijksakte halen

Een huwelijksakte kan informatie over meerdere personen bevatten. Koppel elke bewering aan de juiste persoon, datum en context en beoordeel latere uitspraken over eerdere gebeurtenissen afzonderlijk.

Van Leaves ·

1. Identificeer de akte voordat je feiten overneemt

Een huwelijksakte kan het paar, ouders, beroepen, woonplaatsen en eerdere gebeurtenissen beschrijven. Lees elke uitspraak als een bewering over één persoon op een bepaald moment. Noteer eerst archief, plaats, register, jaar, aktenummer en positie op de afbeelding. Controleer of de afbeelding bij het indexresultaat hoort.

De eigenaar van het Verschoor-project gaf toestemming voor deze voorbeelden met lang overleden personen. De schermafbeeldingen komen uit de bestaande Leaves-omgeving. Historische lezingen zijn aan het project ontleend; de originelen zijn voor deze gids niet onafhankelijk opnieuw gelezen.

Dit voorbeeld gebruikt de huwelijkregistratie van Jillis Verschoor en Neeltje van der Hoeven, die op 14 oktober 1837 in Zwartewaal is geregistreerd. De verwijzing die hier wordt gebruikt is 106 / 292 / registratie 12, gehele linkerpagina. De voorbeelden hieronder leggen uit hoe het bestaande project zijn onderzoek organiseert; het zijn geen nieuwe transcripties van de handtekening.

2. Noteer de personen en de afzonderlijke beweringen over hen

Maak vóór invoeren een werklijst. Bepaal per uitspraak het onderwerp, de bewoording, datumcontext en vindplaats. Houd de bruidegom gescheiden van zijn vader en de bruid van een naamgenote. Een getuige is niet automatisch familie.

  • Het huwelijk van het stel: 14 oktober 1837 in Zwartewaal.
  • Het beroep van de bruidegom op dat moment: het project leest visser.
  • Het woonadres van de bruidegom op dat moment: Zwartewaal.
  • De vermelde geboortedatum van de bruidegom: 16 oktober 1815, een uitspraak over een eerdere gebeurtenis.
  • De vermelde geboortedatum van de bruid: 6 januari 1818 in Heenvliet, eveneens een eerdere gebeurtenis.

Dit is een selectie van de claims in het project, niet alle uitspraken in het document. Behoud de oorspronkelijke Nederlandse formulering tijdens het lezen en identificeer eventuele vertalingen als van jou. Onzekere woorden moeten onzeker blijven, in plaats van gevuld te worden met wat je verwacht dat een trouwregistratie zou zeggen.

3. Geef elk feit de datum waarop het betrekking heeft

De beroepseditor in Leaves met 14 oktober 1837, Zwartewaal en de bestaande Nederlandse notitie over het beroep visser
Figuur 1. Het opgeslagen beroepsfeit heeft de huwelijksdatum en plaats Zwartewaal. De notitie luidt ‘Visser volgens eigen huwelijksakte’. Dat legt een beroep vast dat in 1837 werd vermeld, niet wanneer het begon of eindigde. Open de schermafbeelding op volledige grootte om de velden te bekijken.

De huwelijksdatum hoort bij het huwelijk. Beroep en woonplaats kun je als feiten op die datum vastleggen als de bron dat onderbouwt. De genoemde geboortedatum hoort bij het geboortefeit, met een verwijzing naar deze latere akte. Dateer niet alle overgenomen feiten op 1837 alleen omdat het document toen is gemaakt.

Als de akte ouders als overleden noemt, geeft dat een tijdsgrens, tenzij zij hun overlijdensdatums expliciet vermeldt. Houd een exacte vermelde datum gescheiden van een gevolgtrekking. De gids over onzekere datums bespreekt schattingen en vóór/na-datums.

4. Verwijs voor elke onderbouwde bewering naar dezelfde bron

De productie bevat regels voor het vermelden van bronnen met betrekking tot het huwelijk van Jilles, zijn geboorte, beroep en woonplaats.
Figuur 2. Vier bestaande bronverwijzingen wijzen naar dezelfde akte: Bestaan, Geboorte, Beroep en Woonplaats. Geboorte heeft gemiddelde zekerheid, de andere hoge. Het zijn afzonderlijke beoordelingen van beweringen uit één document. Vier verwijzingen maken dat document geen vier onafhankelijke bronnen. Open de schermafbeelding op volledige grootte om de velden te bekijken.

Maak één bronbeschrijving voor de vermelding, en citeer deze vervolgens op de individuele feiten die deze ondersteunen. Voeg de precieze locatie toe, zodat een lezer de passage kan terugvinden. In "Leaves" toont de lijst met bronverwijzingen van de bron aan waar deze wordt gebruikt. De handleiding voor het citeren van genealogische bronnen beschrijft het onderscheid tussen een bron en het gebruik ervan voor een bewering.

Een bronverwijzing bij de partnerrelatie verschilt van een verwijzing bij de huwelijksdatum. Ook een verwijzing bij de persoon verklaart niet elke geboorte, elk beroep of elke relatie. Controleer waarop de verwijzing betrekking heeft en beoordeel juist dat gebruik.

5. Beoordeel uitspraken over eerdere gebeurtenissen afzonderlijk

Een huwelijksakte is kort na het huwelijk gemaakt, maar jaren na de geboorten van het paar. Vraag hoe eerdere informatie is aangeleverd en of bijbehorende uittreksels bewaard zijn. Geef feiten niet dezelfde zekerheid alleen omdat ze in hetzelfde officiële document staan.

Het project bewaart een spanning: de bruidegom zou 22 zijn, maar volgens de vermelde geboortedatum valt zijn 22e verjaardag twee dagen later. Dit verschil hoort in de onderzoeksnotitie. Zijn eigen geboorte-inschrijving is vervaagd en heeft nog geen volledig onafhankelijk leesbare bevestiging geleverd. Gebruik de geboorte-uitspraak uit het huwelijk, maar beschrijf die niet als een geverifieerde geboorteakte uit de geboortetijd.

6. Lees de hele akte nogmaals na

Voordat je afsluit, vergelijk je werklijst met de boom. Controleer de personen, spelling van de namen, datums, plaatsen, vermeldingen en onopgeloste termen. Gebruik de identificatiegids voordat je een bewering koppelt aan een naamgenoot. Creëer geen nieuwe ouders of voeg records samen alleen omdat de vermelding bekende namen bevat.

In Leaves houden de bron- en bronverwijzingsfuncties en persoonsfeiten dit onderzoek bij elkaar. Bewaar de uitgebreidere vergelijking in een onderzoeksnotitie en maak van de volgende broncontrole een taak. Het overnemen van gegevens is afgerond als elke bewering een duidelijk onderwerp, datumcontext en bronverwijzing heeft, met behoud van de resterende onzekerheid.