1. Houd precisie en zekerheid uit elkaar
Een datum kan nauwkeurig worden gespecificeerd, maar toch twijfelachtig zijn. Een document kan een specifieke dag noemen, terwijl een ander een andere maand aangeeft. Omgekeerd kan een datum alleen met het jaar alles weergeven wat de bron je vertelt. Noteer de bekende precisie en leg uit hoe sterk het bewijs dit ondersteunt. De velden voor onbekende dag en maand moeten leeg blijven.
Deze voorbeelden maken gebruik van historisch onderzoek in het Verschoor-project, met toestemming van de eigenaar. Cornelis Verschoor stierf in 1826; zijn vader Jan was al overleden op het moment van deze vermelding. De screenshots laten hun opgeslagen data in het Leaves-systeem zien. De archiefonderzoeken en onze berekeningen worden apart uitgelegd; de originele documenten zijn niet onafhankelijk opnieuw gelezen voor deze handleiding.
2. Schat een geboortejaar zonder een geboortedag te verzinnen
Volgens de lezing in het project vermeldt Cornelis' overlijdensinschrijving in Zwartewaal 15 november 1826 en een leeftijd van 72 jaar (collectie 106, deel 300, akte 24). Trek je 72 af van 1826, dan kom je op 1754. Daarom legt het project een geschat geboortejaar 1754 vast, met precisie op het jaar en de notitie dat zijn eigen doopinschrijving niet is ingezien.
Als de aangegeven leeftijd overeenkomt met volledige jaren en correct is, dan kunnen de mogelijke verjaardagen variëren van 16 november 1753 tot en met 15 november 1754. Dit interval is echter afhankelijk: een onnauwkeurige of onjuiste leeftijd kan de geboorte buiten dit bereik plaatsen. Het project houdt vast aan het geschatte jaar, in plaats van dit tot een bewezen geboortejaar te reduceren.
Voer 1 januari 1754 niet als een standaardwaarde in, of leid 15 november 1754 af uit de dag en maand van het overlijdensakte. Geen van beide data is gebaseerd op de aangegeven leeftijd. Behoud de leeftijd en de datum van het document, label de schatting en zoek een redelijk tijdsbestek, in plaats van alleen één exact jaar.
3. Gebruik vóór of na als je een tijdsgrens hebt
Het overlijdensakte van Cornelis vermeldt ook dat zijn vader, Jan Verschoor, al overleden was. Het project noteert het overlijden van deze oudere Jan als voor 15 november 1826. Dit is nuttige informatie, ook al is zijn eigen overlijdensdatum onbekend. Het betekent niet dat hij in 1826 is overleden, of dat elke Jan Verschoor in Zwartewaal dezelfde persoon is.
Pas dezelfde zorg toe op "na": een registratie die aangeeft dat iemand op een bepaalde datum nog in leven is, geeft een ondergrens voor het overlijden, maar geen overlijdensdatum. Bewaar de bronvermelding op de pagina, zodat een latere onderzoeker precies kan zien wat het document vaststelt. Formuleringen zoals "tot" kunnen de genoemde dag omvatten; noteer dit in een voetnoot wanneer het belangrijk is.
4. Kies een datumvorm die bij het bewijs past
- Eén datum
- Gebruik alleen de bekende onderdelen: 1754, november 1826 of 15 november 1826. Voeg waar passend ongeveer, berekend of geschat toe.
- Een periode
- Gebruik wanneer een gebeurtenis binnen bepaalde grenzen plaatsvond. Een ontbrekende grens geeft aan dat het voor of na een bepaalde gebeurtenis was. Leg uit hoe de grenzen zijn vastgesteld.
- Een periode
- Gebruik wanneer een voorwaarde gedurende een bepaalde periode standhield, bijvoorbeeld een gedocumenteerde periode van verblijf. Dit heeft een andere betekenis dan onzekerheid over één gebeurtenis.
- Beschreven
- Gebruik formuleringen die je niet met zekerheid kunt dateren. Een ruwe schatting is optioneel; het mag de formulering niet vervangen.
Dit zijn de vier datums in het Leaves-programma. Een bekende datum hoeft geen schattingstype te hebben, simpelweg omdat de maand ontbreekt. "Geschat 1754" voegt een ander stuk informatie toe: het jaar zelf is gebaseerd op een inschatting, en niet op een directe geboortedatum.
5. Voer de datum in en bewaar de toelichting
- Open het veld voor de Datum en selecteer de juiste vorm.
- Om een schatting van Cornelis' geboortedatum te krijgen, selecteer één datum, het jaar 1754, en geschat; laat de maand en dag leeg.
- Voor de periode van zijn vader's overlijden, selecteer je Een bereik en stel alleen de bovengrens in op 15 november 1826. Controleer de weergegeven "voorheen" interpretatie.
- Kies Toepassen, en vervolgens Feit opslaan in het hoofdformulier.
- Citeer vermelding 24 en leg de vermelding over leeftijd of de overleden ouder uit in een onderzoeksnotitie.
Raadpleeg de handleiding voor datum-editor voor kalender- en precisie-instellingen. Behoud de kalender en de formulering van de bron wanneer historische data een interpretatie vereisen; vermijd het onbewust omzetten van een dubbelzinnige datum. De pagina met informatie over onzekere datums beschrijft de ondersteunde representaties.
6. Verfijn de datum als er beter bewijs komt
Een schatting is een hulpmiddel voor onderzoek. Wanneer je een vermelding over een doop of geboorte vindt, controleer dan eerst de identiteit, de plaats, de verwanten en het onderscheid tussen de datum van de ceremonie, het gebeurtenis en de registratie. Een datum van een doop stelt de geboortedatum niet vast. Behoud de eerdere redenering en leg uit waarom je de schatting heeft aangepast of behouden.
Als twee bronnen het niet eens zijn, bewaar beide versies en gebruik de handleiding voor het oplossen van tegenstrijdige bewijzen. Neem geen gemiddelde van twee datums of verwijder de onhandige vermelding. Een korte onderzoekstaak – vind de eigen vermelding van Cornelis en controleer de ouders – geeft de onzekerheid een nuttige volgende stap.